Rozerwany płatek ucha może być następstwem wieloletniego noszenia ciężkich kolczyków, stopniowego rozciągania otworu albo nagłego urazu mechanicznego. Do uszkodzenia może dojść na przykład wtedy, gdy biżuteria zaczepi się o ubranie lub zostanie gwałtownie pociągnięta. Przy utrwalonym rozerwaniu lub znacznym rozciągnięciu otworu samoistny powrót płatka do wcześniejszego kształtu jest mało prawdopodobny. Standardową metodą korekcji takiej deformacji jest chirurgiczna rekonstrukcja płatka ucha, wykonywana zazwyczaj w znieczuleniu miejscowym. Zabieg polega na odpowiednim przygotowaniu brzegów uszkodzenia i ich zszyciu w sposób umożliwiający odtworzenie kształtu płatka. Poniżej wyjaśniamy, jakie są przyczyny rozerwania płatka, jak przebiega rekonstrukcja i kiedy można ponownie wykonać przekłucie.
Przyczyny rozerwania płatka ucha po kolczyku
Jedną z częstszych przyczyn jest długotrwałe noszenie ciężkich kolczyków, które stopniowo rozciągają otwór i znajdującą się poniżej niego tkankę. Z czasem fragment płatka między przekłuciem a jego dolną krawędzią może stać się bardzo cienki i ostatecznie ulec rozerwaniu. Inną przyczyną są urazy mechaniczne, na przykład gwałtowne pociągnięcie kolczyka lub zaczepienie biżuterii o ubranie, ręcznik czy inny przedmiot. Ryzyko problemu zwiększa również niekorzystne umiejscowienie przekłucia, zwłaszcza blisko brzegu płatka. Do korekcji chirurgicznej kwalifikują się także otwory znacznie poszerzone wskutek noszenia ciężkiej biżuterii lub tuneli. Płatek stanowi dolną część małżowiny usznej i nie zawiera chrząstki, dlatego pod wpływem długotrwałego obciążenia może stopniowo się rozciągać i deformować.
Kiedy potrzebna jest rekonstrukcja płatka ucha i jakie są przeciwwskazania?
Rekonstrukcja płatka ucha może być rozważana przy całkowitym rozerwaniu tkanki, wyraźnie wydłużonym otworze po kolczyku, deformacji po urazie albo znacznym rozciągnięciu płatka po tunelach. O możliwości przeprowadzenia zabiegu i odpowiedniej technice decyduje lekarz podczas konsultacji, oceniając zakres uszkodzenia oraz stan tkanek. Zabieg może być stosowany między innymi w przypadku rozerwania spowodowanego urazem, ciężkimi kolczykami lub wcześniejszym rozciąganiem płatków. Przed zabiegiem lekarz bierze pod uwagę ogólny stan zdrowia pacjenta oraz czynniki mogące wpływać na gojenie. Aktywna infekcja w operowanej okolicy może wymagać odroczenia procedury, a zaburzenia krzepnięcia, przyjmowane leki czy wcześniejsze problemy z nieprawidłowym bliznowaceniem powinny zostać omówione podczas konsultacji. Skłonność do bliznowców jest istotnym czynnikiem ryzyka i wymaga indywidualnej oceny przed wykonaniem zabiegu.
Na czym polega zabieg rekonstrukcji płatka ucha?
Chirurgiczna rekonstrukcja płatka ucha jest zwykle wykonywana ambulatoryjnie w znieczuleniu miejscowym. Po przygotowaniu pola zabiegowego lekarz odpowiednio opracowuje brzegi rozerwania lub rozciągniętego otworu, a następnie zbliża tkanki i zakłada szwy. W zależności od rodzaju deformacji możliwe jest również odpowiednie przesunięcie tkanek, aby odtworzyć kształt płatka i ograniczyć ryzyko powstania widocznego wcięcia na jego brzegu. Technika zabiegu rekonstrukcji płatka zależy od wielkości i rodzaju uszkodzenia, dlatego nie każda korekta przebiega identycznie. Zabieg trwa zwykle kilkadziesiąt minut do około godziny, zależnie od zakresu rekonstrukcji. Po jego zakończeniu pacjent może zazwyczaj wrócić do domu tego samego dnia. Celem procedury jest odtworzenie możliwie naturalnego kształtu płatka małżowiny usznej, jednak ostateczny efekt zależy również od indywidualnych warunków anatomicznych i przebiegu gojenia.
Jak goi się płatek ucha po zszyciu?
Bezpośrednio po zszyciu płatka ucha mogą występować niewielki obrzęk, zaczerwienienie, tkliwość, pieczenie lub uczucie ciągnięcia. Ranę należy pielęgnować zgodnie z zaleceniami lekarza oraz chronić przed przypadkowym urazem czy pociągnięciem. Termin zmiany opatrunku i zdjęcia szwów zależy od sposobu przeprowadzenia zabiegu oraz zaleceń operatora. Zwykle kontrola odbywa się w ciągu pierwszych dni, a szwy usuwa się po około tygodniu, jeśli zastosowano materiał wymagający ich zdjęcia. Do czasu odpowiedniego wygojenia należy przestrzegać indywidualnych zaleceń dotyczących pielęgnacji rany, mycia, aktywności fizycznej oraz korzystania z basenu czy sauny.
Blizna po rekonstrukcji płatka małżowiny usznej
Po zabiegu rekonstrukcji pozostaje blizna, która początkowo może być różowa i bardziej widoczna, a następnie stopniowo dojrzewać i blednąć. Jej ostateczny wygląd zależy między innymi od rodzaju uszkodzenia, zastosowanej techniki, przebiegu gojenia i indywidualnej skłonności do tworzenia blizn. Lekarz może zalecić odpowiednią pielęgnację po pełnym zamknięciu rany, w tym ochronę przed promieniowaniem słonecznym lub stosowanie preparatów przeznaczonych do terapii blizn. Celem rekonstrukcji jest uzyskanie możliwie naturalnego efektu i poprawa kształtu płatka, nie można jednak zagwarantować całkowitego braku blizny ani idealnej symetrii obu uszu.
Kiedy możliwe jest ponowne przekłucie płatka ucha?
Powrót do noszenia kolczyków jest zazwyczaj możliwy po pełnym zagojeniu tkanek. Termin ponownego przekłucia powinien jednak ustalić lekarz, ponieważ płatek potrzebuje czasu na odzyskanie odpowiedniej wytrzymałości. W zależności od przebiegu gojenia ponowne przekłucie wykonuje się często po kilku miesiącach od rekonstrukcji. Nowego otworu zwykle nie planuje się dokładnie w obrębie wcześniejszej blizny, jeśli warunki anatomiczne pozwalają wybrać inne miejsce. Po wykonaniu przekłucia warto ograniczać obciążenie płatka ciężką biżuterią, ponieważ może ona ponownie powodować rozciąganie tkanek i zwiększać ryzyko kolejnego uszkodzenia.
Jak zapobiegać ponownemu rozerwaniu płatka ucha?
Profilaktyka polega przede wszystkim na ograniczaniu długotrwałego obciążania płatków ciężkimi kolczykami oraz ochronie biżuterii przed przypadkowym pociągnięciem. Jeśli otwór po przekłuciu zaczyna się wyraźnie wydłużać lub przesuwać w kierunku dolnej krawędzi płatka, warto zrezygnować z ciężkiej biżuterii i skonsultować zmianę, zanim dojdzie do całkowitego rozerwania. Po rekonstrukcji szczególne znaczenie ma przestrzeganie zaleceń dotyczących gojenia i terminu ponownego przekłucia. Nawet prawidłowo zrekonstruowany płatek może zostać ponownie rozciągnięty lub rozerwany pod wpływem urazu albo nadmiernego obciążenia.
